De Dg is een goederentreinbagagewagen die vooral in de vijftiger jaren van de vorige eeuw een glorietijd had want achter iedere goederentrein reed er eentje mee. In de Dg zat een conducteur die tijdens de rit administratief werk deed en langs de trein keek om die te controleren. Dat gebeurde met schuin geplaatste spiegels zodat de conducteur eenvoudig beide zijden van de trein in de gaten kon houden. In de Dg waren ook gevaarseinen (rode vlag, gele vlag, knalseinen) aanwezig om de trein af te dekken als er iets mis ging bijv. bij het afbreken van een treindeel of bij ontsporing.



In 1954 besloot de NS een groot aantal nieuwe stalen Dg's te bouwen aangezien de bestaande Dg's (houten en stalen) te groot en nogal verouderd waren. De serie 2421-2700 is gebouwd tussen 1954 en 1958 en in 5 afleveringen in dienst gesteld, namelijk:

NS (Dg) 2421-2470 in het jaar 1954,
NS (Dg) 2471-2520 in het jaar 1955,
NS (Dg) 2521-2570 in het jaar 1955-1956,
NS (Dg) 2571-2620 in het jaar 1957 en
NS (Dg) 2621-2700 in het jaar 1958,

Er waren plannen voor een zesde aflevering (NS (Dg) 2701-2780) maar is niet tot uitvoering gekomen.

Voor de bouw van de Dg werd gebruik gemaakt van onderstellen van de buitendienst gestelde goederenwagens uit de serie NS (CHD) 7800-9400 (ex-HSM gesloten wagens uit de jaren 1892-1907). De wagenwerkplaats Amersfoort vergrootte de radstand van 4 meter naar 5 meter en bouwde op de onderstel een bovenbouw (Dg-bak), gebouwd door Winschoter Machinefabriek N.v. te Winschoten. De Dg's werden in de bruine kleur afgeleverd aangezien ze alleen in goederentreinen werden ingezet.

De indeling van een Dg bestaat uit een dienstafdeling en een bagage-afdeling. De dienstafdeling is aan elke langszijde voorzien van een uitbouw. In de zijwand hiervan is een schuifraam aangebracht. de kopramen ervan zijn vast. In de ene uitbouw bevindt zich een lederen beklede bank voor drie personen. Voor de bank bevindt zich een tafel. Verder is er een kolenkachel en een schroefrem met kruk aanwezig.
In de bagage-afdeling is een toilet aanwezig en verder een kolenkist met een opening in de wand tussen de dienst- en de bagage-afdeling om in de dienstafdeling de kachel te kunnen stoken. Verder nog een kast voor de twee benodigde propaangasflessen (verlichting in de dienstafdeling). In beide afdelingen is een torpedo-ventilator aanwezig.

In de zestiger jaren van de vorige eeuw werden er heel wat Dg's buiten dienst gesteld. Dat had te maken met het snel wegvallen van de kolenvervoer en het bezuinigingsplan om in de meeste goederentreinen de Dg's te doen vervallen. In 1966 waren van de in totaal 280 Dg's nog maar 100 stuks in dienst. Elf van de buitendienst gestelde Dg's werden tot dienstwagen gedegradeerd. De overige 100 stuks kregen vanaf 1966 de codenummers 30 84 NS 9500 000-122. De Dg's werden verdeeld in kleine en hele kleine groepjes ten behoeve van allerlei speciale diensten en werden daarbij vernummerd in diverse veschillende nummerserie's.

VERWARMINGSWAGENS.
Opvallend was de serie 30 84 NS 9541 534-539 bestaande uit 6 Dg's. Deze werden als verwarmingswagens gebruikt. Daarvoor kregen ze een stroomafnemer op het dak met de bedoeling getrokken treinstellen via de bovenleiding 's nachts (voor) te verwarmen. Ze waren terug te vinden op de stations: Haarlem, Heerlen, Hengelo, Maastricht, Rotterdam en Venlo.


WERKWAGEN KRAANONDERHOUD.
Ook opvallend was de Dg verbouwd tot werkwagen voor kraanonderhoud. Deze Dg was speciaal voor de werkplaats Tilburg in dienst gesteld en geheel ingericht voor onderhoud aan kraansikken: locomotoren voorzien van een hydraulische telescoop (klik hier voor meer informatie over kraansikken). Als de kraan onderhoud nodig had dan kwam deze werkwagen langs. Dat was veel beter dan de kraansik naar de werkplaats toesturen. De werkwagen werd bemand door twee mannen uit de algemene bankwerkerij.


DE NOG AANWEZIGE DG's.
De volgende Dg’s zijn nog aanwezig (klik op het nummer voor een foto):

2611: Stibans (voorverwarmingswagen/hothopper). Foto: Tim Goorman.
2615: STAR (wacht op restauratie). Foto: Tim Goorman.
2639: VSM (ex kraanonderhoud) Foto: Frank Noordink.
2660: Riekje Buivinga. Foto: Bert Peihak..
2665: ZLSM (hij draagt nummer 2421).Foto: ZLSM.
2666: SGB. Foto: Ralph van Meer.
2677: STAR (generatorwagen).Foto: Tim Goorman.
2682: MBS. foto: Frank Noordink.
2686: SGB (generatorwagen). Foto: Kees Iking.
2696: SDL (in bruikleen van NSM). Foto: Bert Peihak.
2698: VSM. Foto: Kees Iking.


Bron:
- De stalen getrokken rijtuigen der Nederlandse Spoorwegen van N.J. van Wijck Jurriaanse (uitgeverij Wyt- Rotterdam).
- Op de stoomlocomotief van G.J Paulus en K. Worp (Uitgeverij De Alk bv - Alkmaar).
- Overzicht aanwezige Dg's: Bert Peihak.


Wilt u meer weten over onze Dg 2696 klik dan hier.