Deze keer gaat de special over de Geelbanders. Geelbanders waren standaard gesloten goederenwagens speciaal bestemd voor het stukgoedvervoer van Van Gend en Loos. Ze waren duidelijk herkenbaar aan de gele banden, aangebracht op al de vier hoeken van de wagen, net onder de luiken. Je kwam ze tot 1980 vrijwel overal tegen. Ze stonden vaak bij de VGL (Van Gend en Loos) goederenloodsen om gelost en geladen te worden en reden vooral in buurtgoederentreinen mee.


De eerste geelbanders (GW en Gls)
De NS had in de jaren veertig van vorige eeuw een nieuw standaardwagen ingevoerd, de type CHRP. In grote lijnen kwamen deze wagens overeen met de groentewagens uit 1929/1930. Alleen hadden de nieuwe wagens gedeelde stalen roldeuren waardoor ze al gauw vierdeurswagens werden genoemd. De wagens speciaal bestemd voor stukgoedvervoer voor Van Gend en loos werden GW (groepswagen) genoemd. De eerste GW’s hadden over de hele bak een gele band maar dat veranderde al snel in kleine gele strepen op de vier wagenbakhoeken. Verder kregen de wagens gele rechthoekige (= versterkte vloer) merktekens of trapeziumvormige (= nog niet versterkte vloer) merktekens op de hoeken.
Bij het invoeren van computernummers in 1969 (UIC) werd GW veranderd in Gls:

G: gesloten goederenwagen
l: minder dan acht ventilatie-openingen
s: geschikt voor 100 km/h


De geelbanders type Gs-t
In 1977 werden de groepswagens type Gls (de bekende vierdeurswagens) vervangen door 829 standaardwagens type Gs (bouwjaar 1956/57). Deze wagens werden op de volgende punten aangepast:
- Lengte verlengt tot 10,67 m. ivm de Van Gend en Loos goederenloodsen. Dit werd bereikt door middel van opvulplaten achter de buffers te plaatsen
- Kopwanden voorzien van staalplaat zodat er meer inhoud bereikt kan worden.
- Vergroten van de vrije opening van de schuifdeuren.
- Verhogen maximale snelheid tot 110 km/H bij maximale belading tot 19 ton
- Vastzetten van de 8 luiken
- Vloer plaatselijk versterken
- Aanbrengen gele banden
- Gs wordt Gs-t (stukgoedwagen met code 1430) met wagenserie 122 0 000 e.v.

Uiteindelijk besloot Van Gend en Loos het stukgoedvervoer vrijwel uitsluitend over de weg te vervoeren. De goederenwagens type Gs-t waren overbodig geworden. Een aantal (zoals onze wagen) werd vernummerd tot dienstwagen. De overige werden gesloopt.


Schaalmodel Geelbander
Philotrain en Roco hebben modellen in schaal HO (1:87) uitgebracht. Philotrain heeft de GW uitgebracht en Roco de Gs-t.


Project Geelbander (Stichting De Locomotor)
Zoals u wellicht weet hebben wij ook een voormalige geelbander in ons bezit. De bedoeling is om deze wagen weer terug te brengen in de staat Geelbander. We hebben onze geelbander inmiddels al flink aangepakt. Al het houtwerk is vervangen en het frame is ontroest. Op dit moment zijn we bezig om de wagen in de juiste kleuren te schilderen. Tevens worden er originele opschriften aangebracht.
De werkzaamheden gebeuren in de voormalige wagenwerkplaats te Amersfoort. Na 20 juli a.s. zullen de werkzaamheden in het NOM plaatsvinden. In september zal de loods officieel worden geopend en dan is de geelbander samen met de locomotor 285 en nog een geelbander in vol ornaat te bewonderen. De geelbander zal worden gebruikt als een onderdeel van een tentoonstelling van Van Gend en Loos. In de wagen zal naar aller waarschijnlijkheid een soort van projectieruimte worden gecreëerd.

U kunt hier de voortgang van de werkzaamheden aan de geelbander volgen!



Bron: Spoorwegmaterieel in Nederland (Gerrit Nieuwenhuis en Hans Nahon, uitgeverij De Alk
150 jaar op de Rails (NVBS): Het commerciele goederenmaterieel bij NS.
Voor meerdere informatie over de NS-groeps-, groenten- en/of gesloten goederenwagens zie: http://www.obd.nl/~otto/spns71.htm ).